Meyve sineği ne kadar yaşar? Yumurtadan ergine yaşam döngüsü
Kısa cevap: Meyve sineği (Drosophila melanogaster) 25 °C'de yumurtadan ergin sineğe yaklaşık 8–10 günde dönüşür. Ergin sinek sıcaklığa ve beslenmeye göre birkaç hafta ile iki ay arası yaşar; sıcakta ömür kısalır (29 °C'de yaklaşık bir ay). Bir dişi hayatı boyunca 400 kadar yumurta bırakabilir.
Dört evre: yumurta, larva, pupa, ergin
| Evre | 25 °C'de süre | Ne olur? |
|---|---|---|
| Yumurta | 12–15 saat | Dişi yumurtayı mayalanan meyvenin yüzeyine bırakır, embriyo gelişir. |
| Larva (3 evre) | yaklaşık 4 gün | Larva meyveyi ve üzerindeki mayaları yer, iki kez deri değiştirir. |
| Pupa | yaklaşık 4 gün | Son larva derisi kahverengi bir kabuğa dönüşür; içinde vücut yeniden kurulur. |
| Ergin | birkaç hafta | Kabuktan çıkan sineğin kanatları açılır; birkaç saat sonra çiftleşebilir. |
Yumurta. Dişi yumurtalarını birkaçını bir arada, mayalanmaya başlamış meyvenin ya da çürüyen bitki maddesinin yüzeyine bırakır. Yumurtanın ucundaki iki ince uzantı, yumurta yarı gömülüyken bile hava almasını sağlar. 25 °C'de yumurta yarım gün içinde açılır.
Larva. Beyaz, bacaksız larva doğar doğmaz yemeye başlar. Üç larva evresinden geçer, her geçişte deri değiştirir ve yaklaşık dört günde ağırlığını kat kat artırır. Son evrede besinden uzaklaşıp pupa olmak için kuru bir yer arar.
Pupa. Larvanın son derisi sertleşip kahverengileşir ve pupa kabuğu olur. İçeride başkalaşım başlar: larva dokularının çoğu yıkılır; kanat, bacak, anten ve bileşik gözler larvada hazır bekleyen küçük hücre kümelerinden (imajinal diskler) gelişir.
Ergin. Sinek kabuğun ön ucundaki kapağı iterek çıkar. İlk saatlerde vücudu açık renkli, kanatları buruşuktur; kanatlar içlerine pompalanan sıvıyla açılır, gövde birkaç saatte koyulaşır. Dişiler çıktıktan 8–12 saat sonra çiftleşmeye hazırdır. Yumurtlama kısa süre sonra başlar; en verimli günlerde günde 50–70 yumurtayı bulur, ömür boyunca 400 civarına ulaşır.
Sıcaklık her şeyi değiştirir
Meyve sineği vücut ısısını kendisi üretmez; gelişme hızı ortamın sıcaklığına bağlıdır. Yumurtadan ergine geçen süre yaklaşık olarak şöyledir:
- 28 °C: 7 gün (en hızlı)
- 25 °C: 8,5 gün
- 18 °C: 19 gün
- 12 °C: 50 günden fazla
Daha sıcakta ise ısı stresi gelişmeyi yeniden yavaşlatır (30 °C'de yaklaşık 11 gün). Ergin ömrü de sıcaklıkla değişir: 29 °C'de ortalama bir ay civarındadır, serin laboratuvar koşullarında iki ayı aşabilir. Bu yüzden laboratuvarlar sinek hatlarını uzun süre saklamak için 18 °C'de, deneyleri hızlandırmak için 25 °C'de tutar.
Mutfaktaki meyve sinekleri nereden çıkıyor?
Meyve sinekleri meyvenin kendisinden çok, üzerinde üreyen mayaların kokusuna gelir. Olgunlaşıp mayalanmaya başlayan meyveden yükselen alkol, sirke (asetik asit) ve meyvemsi esterler onları uzaktan çeker; bir deneyde mayanın tek başına sinekleri çekmeye, yumurta bıraktırmaya ve larvaları beslemeye yettiği görüldü. Sinekler pencereden girebilir ya da yumurtalar meyvenin üzerinde zaten eve gelmiş olabilir.
Yaşam döngüsü yaklaşık on gün sürdüğü ve bir dişi yüzlerce yumurta bıraktığı için, unutulmuş tek bir muz bile iki hafta içinde mutfağı sineklerle doldurabilir. Önlemek için:
- Fazla olgun meyveyi buzdolabına koy ya da kapalı kapta tut.
- Çöp, kompost ve lavabo gideri gibi mayalanan artıkların biriktiği yerleri temizle.
- Basit tuzak: küçük bir kaba elma sirkesi ve bir damla bulaşık deterjanı koy. Sirke kokusu sinekleri çeker; deterjan yüzey gerilimini düşürdüğü için konan sinek sıvıya batar.
Kaynaklar
- Drosophila melanogaster (yaşam döngüsü, gelişme süreleri, üreme). Vikipedi (İngilizce). https://en.wikipedia.org/wiki/Drosophila_melanogaster
- Becher PG ve ark. (2012). Yeast, not fruit volatiles mediate Drosophila melanogaster attraction, oviposition and development. Functional Ecology 26(4): 822–828. https://lup.lub.lu.se/search/publication/2991550