Sinekcim nedir?
Sinekcim, tarayıcıda çalışan ücretsiz bir meyve sineği (Drosophila melanogaster) yaşam simülasyonu oyunudur. Senin sineğin kendi kararlarını verir: yiyecek arar, avcıdan kaçar, ağaca çıkar, uçar, kur yapar ve rakibiyle dövüşür. Kokuları ve yerleri öğrenir; öldüğünde öğrendikleri küçük değişikliklerle yavrusuna geçer. Oyun Türkçedir; kurulum ve hesap gerekmez.
Beyni nereden geliyor?
Yayındaki sürümde sinir ağı, MaleCNS v1.0 erkek meyve sineği merkezi sinir sistemi bağlantı haritasından (connectome) kurulur: Janelia FlyEM (HHMI), Cambridge Üniversitesi, MRC Moleküler Biyoloji Laboratuvarı ve Google Research'ün ortak çalışması, CC BY 4.0. Model 165.733 izlenmiş nöronu ve en az 10 sinapslı bağlantıları kullanır; koku, görme, tehdit gibi duyu girdileri ve kaçış, yürüme, kur gibi hareket çıkışları gerçek hücre tiplerine bağlıdır (örneğin kaçışta LPLC2/LC4 → DNp01 dev lif yolu).
Dürüst not: Sineğin kararlarını şimdilik büyük ölçüde dürtüleri (açlık, enerji, tehlike, eş arama) ve öğrendikleri belirliyor; bağlantı haritası bu kararları hareket nöronlarına taşıyor. Ölçümlerimizde haritanın kararlara katkısı küçük: kararların yaklaşık %1,5'ini değiştiriyor. Model gerçek bir sineğin kopyası değildir; veri sahipleri tarafından onaylanmış değildir.
Sinek neler yapıyor ve öğreniyor?
- Koku öğrenmesi: mantar gövdesi modeli kokuları yiyecekle (ödül) ya da avcıyla (ceza) eşleştirir; kısa süreli hafıza dakikalar, uzun süreli hafıza saatler sürer.
- Yön bulma: merkezi kompleks modeli iç pusula ve yol entegrasyonuyla yemek bulduğu yerleri hatırlar; ağaçları görünüşünden tanır.
- Uçuş: yakındaki avcıdan havalanarak kaçar, uzaktaki yiyeceğe uçup konar; gündüz havada yusufçuk avlar.
- Dünya: rüzgârla taşınan kesikli koku bulutları, şeker ve protein dengesi, gece ve gündüz ritmi, mevsimler, örümcekler, dişiler ve rakip erkekler.
- Nesiller: ölünce yavru gelir; adaylar kısa bir sınavda denenir, en iyisi yaşar.
- Deneyler: koku koşullandırma, yerel arama ve koku takibi deneylerinde önce tahmin edersin, sonra sineğinin bir kopyası ayrı bir arenada denenir; haftanın deneyinde herkesin sineği aynı dünyada yarışır.
Sık sorulan sorular
Ücretsiz mi, kurulum gerekiyor mu?
Ücretsizdir ve kurulum gerekmez. Simülasyon tarayıcının içinde (Pyodide ile) çalışır; ilk açılışta yaklaşık 33 MB indirilir, sonraki açılışlar önbellekten gelir. Hesap açmak gerekmez.
Telefonda çalışır mı?
Evet. Güncel bir mobil tarayıcıda çalışır; arayüz dokunmatik ekrana uyar. Zayıf cihazlarda grafik kalitesi kendiliğinden düşürülür.
Sineğim kaybolur mu?
Sinek tarayıcının yerel deposunda saklanır. Laboratuvar → Ayarlar'dan sineğini .sinekcim
dosyası olarak indirip başka bir tarayıcıya ya da cihaza yükleyebilirsin.
Sineği ben yönetebilir miyim?
Evet. Sinek varsayılan olarak kendi karar verir. Karttaki anahtarla ya da P tuşuyla pilot kipine geçip yön çubuğuyla, W A S D ya da ok tuşlarıyla yürütebilir, Uç düğmesi ya da F ile uçurabilirsin. Pilot sırasında sineğin karar katmanı öğrenmez; bir dakika dokunmazsan karar yeniden sineğe geçer.
Bilimsel olarak ne kadar doğru?
Sinekcim bir oyun ve deney ortamıdır. Davranışlar (koku takibi, yerel arama, kaçış kalkışı gibi) meyve sineği literatüründen esinlenir ve proje belgelerinde ölçülür; ama sonuçlar bu modele aittir, gerçek sinek hakkında nicel iddia değildir.
Gizlilik ve veri kaynakları · İletişim: iletisim@sinekcim.com